مىشويد و ( در اين ميان ) گروهى از شما پيش از رسيدن به اين مرحله مىميرند و در نهايت به سرآمد عمر مىرسيد ؛ و شايد تعقل كنيد . » « 1 » عبارت « من حزن الأرض و سهلها و عذبها و سبخها » اشاره به شباهت انسان به مادرش زمين و جمع استعدادها و غرايز متفاوت و متناقض در انسان دارد . در انسان نيز پليدى و نيكى ، و سفيدى و سياهى همه با هم جمع شده‌اند . پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله در اين باره مىگويد : « خداوند انسان را از مشتى خاك آفريد كه آن را از تمام نقاط زمين برداشته بود . پس فرزندان آدم همانند زمين ، به رنگ سياه و سفيد و سرخ و ديگر رنگهايى از اين ميان درآمدند . » « 2 » 2 - ( و سنّها بالماء حتّى خلصت و لاطها بالبلّة حتّى لزبت ) اين بخش از سخن امام عليه السّلام به آيه‌اى از قرآن اشاره دارد : « و به خاطر بياور هنگامى را كه پروردگارت به فرشتگان گفت : من بشرى را از گل مىآفرينم ! » « 3 » همچنين : « ما آنان را از گل چسبنده‌اى آفريديم . » « 4 » در بخش واژه‌شناسى به معناى هر يك از واژه‌هاى اين بند اشاره شد و ضرورت توضيح بيشترى احساس نمىشود . در مقابل جا دارد به پرسشى احتمالى در اين زمينه مطرح و به آن پاسخ داده شود . چرا خداوند در خلقت آدم به يك باره اراده نكرد تا آدم

--> ( 1 ) . هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ ثُمَّ لِتَكُونُوا شُيُوخاً وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى مِنْ قَبْلُ وَ لِتَبْلُغُوا أَجَلًا مُسَمًّى وَ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ غافر / 40 : 67 . ( 2 ) . صحيح ابن حبان : 14 / 29 ، ح 6160 ؛ مسند رويانى : 1 / 356 ، ح 547 ؛ موارد الظمآن : 1 / 509 ، ح 2083 ؛ سنن ترمذى : 5 / 204 ، ح 2955 ؛ سنن ابو داوود : 4 / 22 ، ح 4693 ؛ مسند احمد : 4 / 400 ؛ تهذيبت الكمال : 23 / 603 . ( 3 ) . إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي خالِقٌ بَشَراً مِنْ طِينٍ ص / 38 : 71 . ( 4 ) . إِنَّا خَلَقْناهُمْ مِنْ طِينٍ لازِبٍ صافات / 37 : 11 .